ประวัติและการย้อนอดีตเมื่อแรกสร้างพระนครกรุงรัตนโกสินทร์

 

สำหรับประเทศไทย มีประวัติความเป็นมาอย่างยาวนาน  ซึ่งในบทความนี้จะมีการพูดเกี่ยวกับ พระนครกรุงรัตนโกสินทร์ หรือที่รู้จักกันในปัจจุบันว่า กรุงเทพมหานครเป็นราชธานีของไทยที่มีประวัติความเป็นมายาวนาน

เริ่มต้นขึ้นในสมัย รัชกาลที่ 1 (พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) เมื่อปี พ.ศ. 2325 นับเป็นจุดเริ่มต้นของราชวงศ์จักรีและยุคใหม่ของประเทศไทย  

เหตุผลในการสร้างกรุงรัตนโกสินทร์

ก่อนการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ประเทศไทยมีราชธานีเดิมอยู่ที่กรุงธนบุรี ซึ่งเป็นศูนย์กลางอำนาจของ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช อย่างไรก็ตาม หลังจากที่พระเจ้าตากสินเสด็จสวรรคต

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงเห็นว่ากรุงธนบุรีมีพื้นที่คับแคบ ไม่สะดวกต่อการป้องกันข้าศึก อีกทั้งตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาที่เสี่ยงต่อการถูกโจมตีจากศัตรู พระองค์จึงมีพระราชดำริให้ย้ายราชธานีมายังฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งมีชัยภูมิที่มั่นคงกว่า  

 

กระบวนการสร้างพระนครใหม่

เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์ในการสถาปนาพระนครใหม่ โดยพระองค์ทรงกำหนดให้พื้นที่บริเวณ เกาะรัตนโกสินทร์ เป็นศูนย์กลางของเมือง โดยมีการขุดคลองรอบพระนครเพื่อให้มีลักษณะเป็นเกาะเช่นเดียวกับกรุงศรีอยุธยา ซึ่งจะช่วยเพิ่มความแข็งแกร่งในการป้องกันเมืองจากศัตรู  

 

การออกแบบและสถาปัตยกรรมของกรุงรัตนโกสินทร์

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระบรมมหาราชวังขึ้นเป็นศูนย์กลางของเมือง ภายในพระราชวังมี วัดพระศรีรัตนศาสดาราม หรือ วัดพระแก้ว ซึ่งประดิษฐานพระแก้วมรกต อันเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นสัญลักษณ์ของพระพุทธศาสนาและอำนาจของพระมหากษัตริย์  

 

ถนนและคลองต่างๆ ภายในพระนครถูกวางผังอย่างเป็นระบบ พระราชวัง วัดวาอาราม และบ้านเรือนของขุนนางถูกสร้างขึ้นตามแนวคิดของกรุงศรีอยุธยา โดยมี คลองหลอด และคลองสำคัญหลายสายถูกขุดขึ้นเพื่อใช้เป็นเส้นทางสัญจรและระบบป้องกันเมือง  

 

การพัฒนาและขยายเมือง

ในช่วงแรกของการสร้างกรุงรัตนโกสินทร์ เมืองยังเป็นศูนย์กลางของราชสำนักและขุนนางเท่านั้น แต่ในรัชสมัยต่อๆ มา ได้มีการขยายเมืองออกไปทางตะวันออกและสร้างถนนสำคัญ เช่น ถนนเจริญกรุง ซึ่งเป็นถนนสายแรกของกรุงเทพฯ ที่สร้างขึ้นในรัชกาลที่ 4 เพื่อรองรับการขยายตัวของเมืองและความเจริญทางเศรษฐกิจ  

 

อย่างไรก็ตามจากข้อมูลที่กล่าวมาเบื้องหลักฐานทางประวัติศาสตร์จะเห็นได้ว่า กรุงรัตนโกสินทร์เป็นศูนย์กลางของอำนาจและวัฒนธรรมไทยมาตั้งแต่ พ.ศ. 2325

การสร้างพระนครในยุคแรกนั้นเป็นไปด้วยความรอบคอบทั้งในด้านยุทธศาสตร์และสถาปัตยกรรม ทำให้กรุงเทพฯ มีความเจริญรุ่งเรืองและกลายมาเป็นเมืองหลวงของประเทศไทยมาจนถึงปัจจุบันนี้

 

สนับสนุนโดย เครื่องช่วยฟังราคาถูก